Ordu’da fındık tarımının vazgeçilmez araçlarından biri olan “pat pat”lar, amacı dışında kullanımları nedeniyle ciddi kazalara ve can kayıplarına yol açıyor. Hazırlanan “Güvenli Kullanım Çözüm Deklarasyonu”, hem hukuki boşlukları kapatmayı hem de tarımsal üretimi insan hayatını merkeze alarak güvenli hale getirmeyi hedefliyor.
Ordu ilinde özellikle fındık hasadı dönemlerinde yoğun olarak kullanılan pat pat (el çapası ve modifiye tarım araçları), son yıllarda tarımsal bir araç olmaktan çıkarak halk sağlığını ve trafik güvenliğini tehdit eden bir soruna dönüştü. Plansız kullanım, denetimsizlik ve yasal boşluklar nedeniyle yaşanan kazalar her yıl can kayıplarına neden oluyor.
Bu tablo karşısında hazırlanan “Ordu İli Pat Pat Sorunu ve Güvenli Kullanım Çözüm Deklarasyonu”, acil ve uygulanabilir bir yol haritası sunuyor.
1. Yasal Statü ve Tescil Düzenlemesi
Özel Statü Tanımı
Pat patlar, mevcut “tarım makinesi” tanımından çıkarılarak, karayoluna kısıtlı katılım izni olan “Özel Amaçlı Tarım Aracı” statüsüne alınmalıdır.
Köy Plakası Uygulaması
Her pat pat aracı;
-
Bağlı bulunduğu mahalle/köy muhtarlığı
-
İlçe Jandarma Komutanlığı
koordinasyonunda yerel plaka sistemiyle kayıt altına alınmalıdır.
Zorunlu Sigorta
Kazalarda yaşanan mağduriyetlerin önüne geçmek için pat patlara özel, düşük maliyetli zorunlu mali sorumluluk sigortası hayata geçirilmelidir.
2. Teknik Güvenlik Standartları (Tavizsiz Uygulama)
Koruma Kafesi (ROPS) Zorunluluğu
Devrilme anında can kayıplarını %80 oranında azaltan ROPS sistemi bulunmayan araçların satışı ve kullanımı yasaklanmalıdır.
Işıklandırma ve Reflektör
Gece kazalarını önlemek amacıyla:
-
Ön, arka ve yan reflektörler
-
Standart LED aydınlatma sistemleri
zorunlu hale getirilmelidir.
Fren Sistemi Denetimi
Modifiye römorklarda mekanik fren sistemi, teknik muayenenin vazgeçilmez şartı olmalıdır.
3. Eğitim ve Sertifikasyon Zorunluluğu
Kullanıcı Sertifikası
Pat pat kullanacak herkes;
-
İl/İlçe Tarım Müdürlükleri
-
Halk Eğitim Merkezleri
tarafından verilen **“Güvenli Tarım Aracı Kullanım Eğitimi”**ni almak zorunda olmalıdır.
Yaş Sınırı ve Ehliyet
Karayoluna çıkan pat pat sürücülerinde en az B veya F sınıfı ehliyet aranmalı; çocukların ve ehliyetsiz kişilerin kullanımı ağır yaptırımlarla engellenmelidir.
4. Sağlık ve Denetim Protokolleri
Amacı Dışında Kullanım Yasağı
Pat patların insan taşımacılığında kullanılması durumunda araç trafikten men edilmeli, sürücü hakkında “kamu sağlığını tehlikeye atma” suçundan işlem yapılmalıdır.
Sürekli Denetim
Özellikle hasat dönemlerinde köy yollarından ana yollara çıkış noktalarında jandarma ve polis denetimleri artırılmalıdır.
5. Farkındalık ve Sosyal Destek
Çiftçiye Kredi ve Hibe Desteği
Güvenli tarım araçlarına (traktör vb.) geçmek isteyen üreticilere:
-
Düşük faizli kredi
-
Hibe destekli makine yenileme programları
sunulmalıdır.
Kamuoyu Bilinçlendirme Kampanyası
“Pat Pat Binek Araç Değildir” temalı kampanyalar;
-
Billboardlar
-
Yerel televizyonlar
-
Sosyal medya
üzerinden sürekli olarak sürdürülmelidir.
Pat Pat Kazalarının Yol Açtığı Sağlık Sorunları
-
Uzuv Kayıpları: Devrilme ve ekipmanlara sıkışma sonucu amputasyon riski
-
Ezilme ve İç Organ Yaralanmaları: Açık kasa yapısı nedeniyle hayati tehlike
-
İşitme Kaybı ve Sinir Hasarı: Gürültü ve titreşime bağlı meslek hastalıkları
-
Omurga Travmaları: Süspansiyonsuz yapı nedeniyle bel ve boyun fıtıkları
Uzmanlara göre pat pat sorunu yalnızca bir ulaşım meselesi değil, doğrudan bir yaşam hakkı konusudur. Yapılacak yasal ve teknik düzenlemelerle tarımsal üretim aksatılmadan, insan hayatı korunabilir.
“Unutulmamalıdır ki; hiçbir fındık çuvalı, hiçbir ulaşım kolaylığı bir insan hayatından daha değerli değildir.”
Ziraat Mühendisi Tarık Arıcan