Fındık Üreticisi 2025’te Dibe Vurdu!

TÜİK Verileri Alarm Veriyor: Rekolte Çakıldı, Maliyet Fiyatı Aştı

TÜİK’in açıkladığı 2025 yılı gelir ve üretim verileri, Türk tarımı ve Karadeniz’in can damarı fındık için tarihinin en zor yıllarından birini yaşadığını ortaya koydu.
Rekolte kaybı, artan maliyetler ve yetersiz alım fiyatları arasında sıkışan fındık üreticisi, tarım sektörünün toplam gelirden aldığı %2,8’lik payla en fazla kayıp yaşayan kesim oldu.

Karadeniz’de Fındık Üretimi Bir Yılda Tepetaklak Oldu

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımladığı 2025 Bitkisel Üretim İstatistikleri, tarım sektöründe alarm zillerinin çaldığını gözler önüne serdi.

Türkiye’nin dünya lideri olduğu ve Karadeniz Bölgesi için hayati öneme sahip fındık üretimi, bir önceki yıla göre %38,5 gibi rekor bir düşüş yaşadı.
Bu sert gerileme, 2025 yılını fındık üretimi açısından son yılların en kötü sezonlarından biri haline getirdi.

Rekolte Çakıldı: Karadeniz Bahçeleri Boş Kaldı

Aralık 2025 verilerine göre fındık üretimi, bir önceki yıla kıyasla %38,5 azalarak son yılların en düşük seviyelerine indi.

Sezon başında 600–700 bin ton bandında beklenen rekolte, hasat sonunda birçok bölgede bu tahminlerin bile altında kaldı.
Bölge ekonomisinin bel kemiği olan fındıkta yaşanan bu tablo, hem üreticiyi hem de piyasaları derin bir endişeye sürükledi.

Düşüşün Üçlü Kıskacı

Uzmanlara göre rekolte kaybının temel nedenleri üç başlıkta toplanıyor:

Zirai Don:
Bahar aylarında yaşanan ani don olayları, karanfilleri vurarak meyve tutumunu ciddi şekilde azalttı.
İstilacı Zararlı (Kahverengi Kokarca):
Zararlı istilası randımanı düşürürken, iç fındık kalitesini de olumsuz etkiledi.
İklim Krizi:
Düzensiz yağışlar ve aşırı nem, dökülmelere ve mantar hastalıklarının artmasına yol açtı.

💰 Maliyet 222 TL, Alım Fiyatı 200 TL: Üretici Zararda

Sektör temsilcilerinin yaptığı maliyet analizlerine göre, 2025 sezonunda bir kilogram fındığın üretim maliyeti 222 TL’ye kadar yükseldi.

Buna karşın Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO):

Giresun kalite için 200 TL
Levant kalite için 195 TL

olarak açıkladığı alım fiyatları, maliyetin altında kaldı.
Bu durum, üreticinin daha sezon başında zarar ettiğini net şekilde ortaya koydu.

📊 Tarım “En Az Kazanan Sektör” Oldu

TÜİK’in 2025 Gelir Dağılımı İstatistikleri, tarım sektörünün içinde bulunduğu çıkmazı rakamlarla ortaya koyuyor:

Tarım sektörünün toplam gelirden aldığı pay: %2,8
Tarım çalışanlarının yıllık ortalama geliri: 237.461 TL
Hizmet ve sanayi sektörleri: 420 bin TL bandı

Bu verilerle tarım, 2025 yılında da en az kazanan sektör oldu.

“Sürdürülebilirlik Tehlikede”

Uzmanlar, 2025’te yaşanan bu tablonun 2026 sezonunu da ciddi şekilde tehdit ettiğini belirtiyor.
Borç yükü altında ezilen üreticinin:

Bahçesine yeterli gübre atamadığı
Bakım ve ilaçlama masraflarını karşılayamadığı
Üretimden kopma noktasına geldiği

ifade ediliyor.

Bu sürecin devam etmesi halinde, fındık üretiminde orta vadede kalıcı düşüş yaşanabileceği uyarısı yapılıyor.

2025 yılı, fındık üreticisi için yalnızca bir rekolte kaybı değil;
gelir adaletsizliği, maliyet baskısı ve tarımsal sürdürülebilirlik krizi olarak kayıtlara geçti.

Üretici, destek ve uzun vadeli politikalar olmadan bu yükü daha fazla taşıyamayacağını açıkça ortaya koyuyor.

Ziraat Mühendisi
Tarık Arıcan