Ordu Balık Unu Fabrikası Tarihe Karıştı”

“Bacalar Sustu, Bir Devir Kapandı: Ordu Balık Unu Fabrikası Tarihe Karıştı”

• ​Kuruluş Dönemi: Ordu’daki balık unu ve yağı üretimi, özellikle 1970’li ve 80’li yıllarda Karadeniz’de hamsi avcılığının endüstriyel boyut kazanmasıyla ivme kazandı. Bölgedeki tesisler, o dönemde Türkiye’nin hayvancılık ve balık yemi ihtiyacını karşılamak amacıyla stratejik bir yatırım olarak görüldü.

• ​Altın Çağ: 1990’lı yıllarda tesis, sadece yerel balıkçılara hizmet etmekle kalmıyor, Karadeniz’in dört bir yanından gelen “ıskarta” (sofralık olmayan) balıkları işleyerek büyük bir ekonomik döngü yaratıyordu. Ordu, bu dönemde Türkiye’nin en kaliteli balık yağı üreticilerinden biri haline geldi.

• ​Teknolojik Dönüşüm: 2000’li yılların başında tesisler modernize edilerek kapasite artırımına gidildi. Ancak bu kapasite artışı, fabrikanın şehir merkezlerine ve yerleşim alanlarına yakın kalmasıyla sorunları beraberinde getirmeye başladı.

​2. Kapanış Süreci: Ne Zaman ve Neden Kapandı?

​Fabrikanın tamamen faaliyetlerini durdurması tek bir günde değil, bir dizi yasal süreç ve yaptırım sonucunda gerçekleşti:

• ​Koku Sorunu ve Halk Tepkisi: 2010’lu yılların sonundan itibaren (özellikle 2018-2022 arası) tesisin yaydığı ağır koku, Ordu-Fatsa ve çevre ilçelerde ciddi bir halk sağlığı ve turizm sorunu haline geldi. Çevre sakinlerinin “pencere açamıyoruz” şikayetleri yerel medyada geniş yankı buldu.

• ​Kapatılma Kararları (2022-2023): Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yapılan denetimlerde, tesisin baca filtre sistemlerinin standartlara uymadığı ve atık su yönetmeliklerini ihlal ettiği tespit edildi. Bu süreçte tesis birkaç kez geçici olarak mühürlendi.

• ​Ekonomik ve Yasal Son: 2024 yılına gelindiğinde, yüksek modernizasyon maliyetleri (milyonlarca liralık koku önleme sistemi yatırımı) ve bölge üzerindeki çevresel baskılar sonucunda fabrika yönetimi üretimi durdurma kararı aldı. Fabrika binasının atıl kalmasıyla birlikte 2025 yılı itibarıyla tesis artık bölgenin sanayi envanterinden tamamen çıktı.

Fabrika kapanma nedenleri?

Çevresel Baskı

Yayılan ağır koku nedeniyle yerel halkın ve belediyelerin yoğun şikayetleri.

Turizm Hedefleri

Ordu’nun turizm kenti olma vizyonunun, ağır sanayi kokusuyla uyuşmaması.

Yüksek Cezalar

Filtreleme ve arıtma yetersizliği nedeniyle kesilen ağır idari para cezaları.

Hammadde Sorunu

Hamsi avcılığındaki kotalar ve Karadeniz’deki balık stoklarının azalması.

Fabrika, faaliyet gösterdiği süre boyunca Ordu ekonomisine yıllık milyonlarca dolar döviz girdisi sağlamış olsa da, bugün geride bıraktığı en büyük miras “sanayi-şehir uyumu” konusundaki ibretlik ders oldu. Tesisin bulunduğu alanın şimdi bir turizm veya sosyal yaşam alanı olarak dönüştürülmesi gündemde.

​”Bacalar sustu, makineler durdu; Ordu’nun sanayi tarihindeki bir sayfa daha kapandı. Geriye ise sadece eski fotoğrafların sepya tonlarındaki o unutulmaz anılar kaldı. Güle güle Ordu Balık Unu ve Yağı Fabrikası…”

Z. Müh. Tarık ARICAN