AKLETMEZ MİSİNİZ?
İçinde yaşadığımız 21. yüzyıl, insanlık tarihinin maddi açıdan en konforlu, zihinsel açıdan ise belki de en sığ dönemine ev sahipliği yapıyor.
Coğrafi sınırların, dillerin ve yerel kültürlerin ötesinde, tüm dünyayı tek bir köy meydanına dönüştüren küresel bir dalga var.
Popüler kültür ve onun kılcal damarlarımıza kadar zerk ettiği konforizm tuzağı damarlarımızda geziyor.
İnsanın, içinde bulunduğu topluluğun veya grubun genel geçer kurallarına, değer yargılarına ve davranış biçimlerine eleştirel bir süzgeçten geçirmeden uyma eğilimi var.
Her gün yüzlerce kez maruz kaldığımız “akışı yakala”, “anın tadını çıkar”, “sadece tüket ve mutlu ol” telkinleri, modern insanı derin bir düşünsel tembelliğe sürüklüyor.
Oysa Kur’an-ı Kerim, onlarca ayette sarsıcı bir ihtar yapar: “Akletmez misiniz?”, “Aklınızı kullanmaz mısınız?”…
Bu ilahi hitap, sadece bir kınama değil; insanı insan yapan, onu diğer canlılardan ayıran en temel melekeyi, yani “aklı” askıya alma tehlikesine karşı yapılmış zamansız bir uyarıdır.
Bugün popüler kültür, insanı derinlemesine düşünmekten, sorgulamaktan ve hayatın gayesini aramaktan alıkoyan devasa bir “eğlence ve tüketim” endüstrisine dönüştü.
Bu endüstrinin en tehlikeli yan ürünü ise konforizm; yani zahmete girmeyi reddeden, acıdan kaçan, her şeyin en zahmetsizine ve en hızlısına odaklanan bir yaşam felsefesini doğurdu.
İnsan için “Akletmek”, çaba gerektirir. Sorgulamak, rahatını kaçırır.
Popüler kültür ise insana konforlu bir zihinsel uyuşma vadeder.
Sosyal medya akışlarında saniyeler içinde tüketilen kısa videolar, derinlikli düşüncenin yerini anlık sanal mutluluk patlamalarına bırakmıştır.
İnsan, “Nereden geldim, nereye gidiyorum, sorumluluklarım nelerdir?” sorularını sormayı, konforunu bozmamak adına erteler.
Bugün popüler kültür, neyi giyeceğimizi, neyi yiyeceğimizi, neye gülüp neye öfkeleneceğimizi belirliyor.
“Herkes yapıyor” mantığı, bireysel iradenin ve ahlaki pusulanın önüne geçiyor.
Akletmekten vazgeçen birey, popüler kültürün ürettiği deneklerden birine dönüşüyor.
Konforizm, mutluluğu daha fazla şeye sahip olmakta ve daha az bedensel çaba harcamakta aratır. Ancak bu durum, insanı doyumsuzluğa ve derin bir varoluşsal boşluğa sürüklüyor.
İhtiyacı olanı değil, kendisine dikte edileni tüketen insan, aslında kendi özgürlüğünü tüketiyor.
İnsan,kendini tüketiyor…
”Akletmez misiniz?” sorusu, aynı zamanda içinde bir ümit ve çıkış yolu barındırır.
Aklımızı kullanabilmek için önce zihnimizin etrafındaki gürültüyü azaltmalıyız.
Popüler kültürün bizi sürekli bir şeyler tüketmeye zorlayan ekran bağımlılığından bilinçli bir şekilde uzaklaşmalıyız.
Günün belli saatlerinde sessizliği seçmek, okumak, tefekkür etmek (derinlemesine düşünmek) zihni yeniden inşa etmenin ilk adımıdır.
Önümüze sunulan her bilgiyi, her trendi, her yaşam tarzını sorgusuz sualsiz kabul etmek yerine akıl süzgecinden geçirmeliyiz.
“Bu davranış bana ne katıyor? İnancıma, ahlakıma ve insanlığıma uygun mu?” soruları, popüler kültürün akıntısına karşı bize birer çıpa olacaktır.
Akıl, sorumluluk demektir. Konforizm bizi bencilliğe iterken, akletmek bizi çevreye, topluma ve yaratıcıya karşı sorumlu kılar.
Başkalarının dertleriyle dertlenmek, üretmek, alın teri dökmek ve zor da olsa doğrunun yanında durmak, konforizmin kölesi olmaktan kurtulmanın en asil yoludur.
Çağın tüm ışıltılı reklamlarına, bizi tembelliğe iten konfor tuzaklarına ve düşünmeyi lüks sayan popüler kültür dayatmalarına karşı verilecek en güzel cevap, kalbimizi ve zihnimizi o ilahi soruyla yeniden canlandırmaktır:
“Hâlâ aklınızı kullanmayacak mısınız?”
Unutmayalım ki; akıntıya kapılanlar sadece ölü balıklardır, akıntıya karşı yüzenler ise iradesi ve aklı olanlar…
Yazar: Murat Koyuncu
Ünye Gündem Haber
YORUMLAR